Prirodni lijek koji čisti krv i ublažava reumu. O kojem lijeku je riječ doznajte u nastavku teksta. Orah (Juglans regia) predstavlja jednu od najvrijednijih i najduže korištenih biljaka u ljudskoj ishrani i tradicionalnoj medicini. Iako ga većina ljudi danas doživljava kao jednostavan sastojak u kolačima, tortama, salatama ili kao grickalicu, njegova uloga u svakodnevnom životu kroz istoriju bila je mnogo šira i značajnija. Orah se koristio kao hrana, lijek, sredstvo za njegu tijela, ali i kao sirovina u raznim zanatskim i industrijskim djelatnostima.
Posebnu pažnju u narodnoj tradiciji zauzimaju mladi dijelovi biljke – mladi listovi, zelena ljuska i nezreli plodovi. Smatralo se da upravo oni imaju najjače djelovanje, naročito u proljetnim mjesecima kada je biljka najbogatija aktivnim supstancama. U narodnoj praksi često se isticalo da se najkvalitetniji listovi beru početkom maja, dok su još nježni i svježi.
-
Porijeklo i širenje kroz civilizacije
Orah ima dugu i složenu istoriju uzgoja, a njegovo tačno prirodno porijeklo i dalje nije u potpunosti precizno određeno. Pretpostavlja se da potiče iz područja Male Azije i okolnih regiona, odakle se postepeno širio prema Mediteranu, a zatim i prema ostatku Evrope i Azije.
U antičkom Rimu orah je imao posebno simboličko značenje i bio je povezan sa bogom Jupiterom, zbog čega se smatrao svetim drvetom. U tom periodu njegova upotreba nije bila ograničena samo na ishranu, već je bio prisutan i u ranim oblicima medicinske prakse.
Tokom srednjeg vijeka, širenje uzgoja oraha dodatno je ubrzano zahvaljujući organizovanom uzgoju ljekovitog bilja u evropskim zemljama. Orah je zauzimao značajno mjesto zbog svoje otpornosti, dugovječnosti i široke primjene. Pored medicinske upotrebe, drvo oraha je bilo veoma cijenjeno u stolarstvu, posebno za izradu kvalitetnog namještaja, ukrasnih predmeta i rezbarenih detalja.
-
Upotreba u narodnoj medicini i svakodnevnom životu
U tradicionalnoj medicini orah je bio poznat kao biljka koja pomaže “čišćenju organizma” i jačanju krvi. Ljudi su ga koristili kod različitih zdravstvenih tegoba, uključujući respiratorne probleme, slabost organizma, tegobe sa varenjem i upalne procese u tijelu. Posebno se cijenila njegova sposobnost da doprinese oporavku i jačanju opšte vitalnosti.
Spoljašnja primjena oraha bila je jednako važna kao i unutrašnja. Pripremale su se kupke i obloge od listova, koje su se koristile za kožna oboljenja, ekceme, rane koje sporo zarastaju i različite infekcije kože. Takođe se vjerovalo da pomaže kod upale očiju i iritacija kože.
Ulje dobijeno iz orahovog jezgra imalo je široku primjenu u njezi tijela. Koristilo se za hidrataciju kože, zaštitu od isušivanja, ali i za njegu kose. Smatralo se da jača vlas i smanjuje lomljenje kose, te da doprinosi zdravijem izgledu vlasišta.
-
Hranljivi sastav i biološka vrijednost
Jezgro oraha je izuzetno bogato hranljivim materijama. Sadrži značajan procenat biljnih ulja, proteine, ugljene hidrate i niz minerala poput kalijuma, magnezijuma, fosfora i željeza. Pored toga, prisutni su i vitamini B kompleksa, kao i vitamin C, posebno u zelenim i nezrelim plodovima.
Zbog ovakvog sastava, orah se smatra visokoenergetskom namirnicom koja doprinosi jačanju organizma. Često se povezuje sa poboljšanjem koncentracije, fizičke izdržljivosti i opšteg stanja organizma. U narodnoj praksi, pripisivana su mu i svojstva koja pomažu u regulaciji probave i podršci metabolizmu.
-
Ljekovitost listova i zelenih plodova
Mladi listovi oraha imaju izražen sadržaj etarskih ulja, tanina i gorkih supstanci koje im daju karakteristična svojstva. Najčešće se koriste u obliku čaja, tinktura ili obloga. Čaj od orahovog lista tradicionalno se koristio za probleme sa varenjem, jačanje organizma i čišćenje krvi.
Takođe se primjenjivao kod krvarenja desni, problema sa zubima, kožnih osipa i pojačanog znojenja, posebno na stopalima. U nekim slučajevima koristio se i kao podrška kod ženskih zdravstvenih tegoba i upalnih procesa.
Zeleni, nezreli orasi imaju visok sadržaj vitamina C i drugih bioaktivnih supstanci. U narodnoj praksi često su se kombinovali sa medom, gdje su odstajali određeno vrijeme kako bi se dobila prirodna smjesa koja se koristila za jačanje organizma, posebno kod djece, oslabljenih osoba i onih sa nedostatkom željeza.
-
Tradicionalni načini pripreme i primjene
Kupka za umorne i znojne noge
Usitnjeni list oraha kuha se u vodi, ponekad uz dodatak kore mladog hrasta. Nakon kratkog kuhanja, tečnost se ostavlja da se ohladi do mlake temperature, a zatim se koristi za potapanje stopala. Ovaj postupak se u narodnoj praksi koristio za ublažavanje znojenja i neprijatnog mirisa.
Prirodni pripravak za kosu
Samljeveno jezgro oraha može se potopiti u alkohol i ostaviti da odstoji nekoliko sedmica. Dobijena tečnost se zatim koristi za masažu vlasišta, čime se stimuliše cirkulacija i jača korijen kose.
Ulje za masažu bolnih mjesta
Mješavina maslinovog ulja i usitnjenog orahovog lista ostavlja se da odstoji na toplom mjestu. Nakon određenog vremena koristi se za masažu kod bolova u mišićima i zglobovima, kao i kod reumatskih tegoba.
Smjesa oraha i meda za energiju
Kombinacija mljevenih oraha, prirodnog meda i limuna koristi se kao energetski dodatak ishrani. Uzimala se u malim količinama tokom dana, naročito u periodima iscrpljenosti, slabosti ili oporavka nakon bolesti.
