Namirnica koja se preporučuje kod najtežih bolesti. O kojoj namirnici je riječ doznajte u nastavku teksta. U posljednje vrijeme sve češće možemo čuti preporuke da se na jelovnik uvrsti batat, poznat i kao slatki krompir. Ova namirnica posebno je zanimljiva ljudima koji žele raznovrsniju ishranu i traže zamjenu za tradicionalni krompir. Iako na prvi pogled podsjeća na krompir, batat pripada drugoj biljnoj vrsti i odlikuje se drugačijim sastavom, bojom i ukusom.
Njegova unutrašnjost najčešće je narandžasta, iako postoje i sorte bijele, žute, ljubičaste ili druge boje. Upravo narandžasti batat privlači pažnju zbog sadržaja beta-karotena, jedinjenja koje organizam može pretvoriti u vitamin A. Pored toga, batat sadrži vlakna, vitamine i minerale, pa se lako uklapa u raznovrstan način ishrane.
Za razliku od običnog krompira, koji ima neutralniji ukus, batat je prirodno sladak. Ta osobina omogućava njegovu upotrebu u brojnim receptima, kako uz slana jela tako i u nekim kombinacijama u kojima se koriste slatkasti sastojci.
-
Odakle potiče batat i kako je stigao na različite trpeze
Batat ima dugu istoriju uzgoja i potiče iz tropskih područja Amerike. Vremenom se proširio na različite krajeve svijeta, gdje je postao važan dio tradicionalne ishrane. Danas se uzgaja u brojnim zemljama i može se pronaći u različitim kuhinjama.
Posebno je zastupljen u dijelovima Azije i Afrike, gdje se koristi kao osnovna ili dopunska namirnica. Danas je dostupan i na evropskom tržištu, pa ga sve češće možemo pronaći u prodavnicama i na pijacama.
Postoji više sorti batata, a one se razlikuju po boji kore i mesa, obliku, veličini i ukusu. Zbog toga se i nutritivne karakteristike mogu razlikovati zavisno od sorte.
-
Šta batat donosi kroz ishranu
Batat je zanimljiv dio jelovnika prvenstveno zbog kombinacije ugljenih hidrata, vlakana, vitamina i minerala. Njegova prirodna slatkoća ne znači da ga treba posmatrati kao slatkiš, jer se radi o povrću koje sadrži i druge nutritivno vrijedne komponente.
Količina kalorija i ugljenih hidrata zavisi od načina pripreme i veličine porcije. Zbog toga ni batat, kao ni bilo koja druga pojedinačna namirnica, ne treba posmatrati kao namirnicu koja sama po sebi uzrokuje ili sprečava gojaznost. U ishrani je važan ukupan izbor hrane, veličina porcija i cjelokupan životni stil.
Batat se može uklopiti i u jelovnike osoba koje vode računa o unosu hrane, posebno kada se priprema uz umjerenu količinu masnoće i kombinuje sa povrćem, izvorima proteina i drugim kvalitetnim namirnicama.
-
Vitamini koji se nalaze u batatu
Jedna od najpoznatijih karakteristika narandžastog batata jeste sadržaj beta-karotena. Organizam beta-karoten može koristiti za stvaranje vitamina A, koji ima važnu ulogu u održavanju normalnog vida, funkciji imunog sistema i zdravlju kože.
Batat sadrži i vitamin C, koji učestvuje u normalnoj funkciji imunog sistema i doprinosi zaštiti ćelija od oksidativnog stresa. Količina vitamina zavisi od sorte, veličine ploda i načina pripreme.
Prisutan je i vitamin B6, koji učestvuje u različitim procesima u organizmu, uključujući normalan metabolizam proteina i glikogena i funkcionisanje nervnog sistema.
Zbog toga batat može biti koristan dio raznovrsnog jelovnika, posebno kada se kombinuje sa drugim vrstama povrća i namirnicama koje obezbjeđuju različite nutrijente.
-
Minerali i vlakna kao dio nutritivnog sastava
Pored vitamina, batat sadrži i određene minerale, među kojima se izdvaja kalijum. Ovaj mineral ima važnu ulogu u održavanju normalnog krvnog pritiska i funkciji mišića i nervnog sistema.
U batatu se nalazi i magnezijum, mineral koji učestvuje u brojnim procesima u organizmu. Njegov adekvatan unos važan je za normalnu funkciju nervnog sistema, mišića i metabolizma.
Posebnu pažnju zaslužuju i prehrambena vlakna. Ona doprinose normalnoj funkciji probavnog sistema i mogu biti važan dio uravnotežene ishrane. Količina vlakana zavisi od toga da li se batat konzumira sa korom ili bez nje, kao i od same sorte.
Zbog sadržaja vlakana batat se može lijepo uklopiti u obroke sa povrćem, mahunarkama i drugim namirnicama biljnog porijekla.
-
Batat i kontrola šećera u krv
Batat se često spominje u tekstovima o zdravoj ishrani i dijabetesu, ali važno je napraviti razliku između nutritivnih karakteristika namirnice i tvrdnje da ona liječi određeno oboljenje.
Batat ipak sadrži ugljene hidrate i može uticati na nivo glukoze u krvi. Na taj uticaj mogu djelovati količina pojedene hrane, način pripreme i kombinovanje sa drugim namirnicama.
Kuhani ili pečeni batat može se uključiti u uravnotežen obrok, ali osobe koje imaju dijabetes ili probleme sa regulacijom šećera u krvi treba da prilagode količinu ugljenih hidrata svojim individualnim potrebama i preporukama zdravstvenog stručnjaka.
-
Kako pripremiti batat bez komplikovanja
Jedna od njegovih praktičnih osobina jeste to što se može pripremati na mnogo različitih načina. Možete ga kuhati, peći, pržiti ili pripremati na grilu. Može se koristiti kao zamjena za obični krompir, ali i kao samostalan sastojak brojnih recepata.
Pečeni batat jednostavno se priprema tako što se opere, isiječe na kriške ili komade, začini i stavi u rernu. Može se dodati malo ulja, biber, paprika, bijeli luk, ruzmarin ili drugi začini prema ukusu.
Kuhani batat može se pretvoriti u pire ili poslužiti u komadima. Odličan je i u kombinaciji sa drugim kuhanim ili pečenim povrćem.
-
Kombinacije sa mesom, ribom i povrćem
Batat se može poslužiti uz crveno meso, piletinu, ribu ili druge izvore proteina. Njegov slatkasti ukus pravi zanimljiv kontrast slanim i začinjenim jelima.
Uz pečeno meso može se servirati kao prilog, dok se sa ribom može kombinovati sa svježom salatom, kuhanim povrćem ili laganim sosom.
Za one koji preferiraju biljnu ishranu, batat se može spojiti sa brokolijem, tikvicama, paprikom, mrkvom, graškom, mahunarkama ili zelenim salatama. Na taj način se može napraviti jednostavan i raznovrstan obrok bez mesa.
-
Batat u musaki, salatama i drugim receptima
Batat nije potrebno koristiti samo kao klasičan prilog. Može se iskoristiti i za pripremu musake, gdje se kriške batata slažu sa mesom, povrćem i drugim sastojcima.
Može se dodati i toplim salatama. Pečeni batat isječen na kockice može se pomiješati sa zelenom salatom, paradajzom, krastavcem, paprikom ili drugim svježim povrćem.
Za drugačiji ukus može se pripremiti i na grilu. Kriške batata dobijaju karakterističnu zapečenu površinu, dok unutrašnjost ostaje mekana. Uz malo začina takav prilog može biti veoma jednostavan za pripremu.
Batat se može isjeći i na tanke štapiće i pripremiti poput pomfrita. Prženjem dobija hrskavu površinu, dok pečena verzija omogućava pripremu uz manju količinu masnoće.
Njegova prirodna slatkoća, raznovrsne mogućnosti pripreme i sadržaj brojnih hranljivih materija čine batat namirnicom koja se može koristiti na mnogo više načina nego što se na prvi pogled čini.
